Foto: Rein Arne Golf
Foto: Rein Arne Golf

Lærdal har flest påkøyrslar av hjort i landet

Og kurva, den peiker berre oppover, ifølgje Knut Fredrik Øi, ved landbrukskontoret i Lærdal, Årdal og Aurland. 

Det er kommunane som har ansvar for forvalting av hjort, jakt og ta hand om dei som har vorte påkøyrd. Lærdal kommune har avtale med ein ettersøksring, som gjer ein glitrande jobb med å rykke ut dag og natt for å finne dyra og avlive dei. I tilleg har kommunen avtale med Årdal Jeger og fikeseforening om ettersøking, fortel Øi. 

Sanka informasjon dei siste tre åra

Dei siste tre åra har Øi jobba med å samle tala og informasjon om på hjortepåkøyrslar. Desse er alle kommunar pålagt å legge inn i hjorteviltregisteret.no. 

– Me har alltid visst det er mykje påkøyrsel av hjort i Lærdal, men ein har ikkje vore flink nok til å samle tal ut i frå at det ikkje har vore resursar til kartlegginga. Det er ein avhengig av for å få prioritert økonomiske midler til tilak ein kan setje inn i kommunen og for at mellom anna for at Statens vegvesen til å gjere noko med trafikktryggleiken, seier Øi. 

– Dei siste åra har me stålkontroll på oversikta over talet på hjortepåkøyrslar.

 

Oversikt sidan 1999 til i dag. Bortimot 500 påkøyrslar, infor kor påkøyrd. 

Laga søknad til Statens vegvesen. Ut i frå oversikt, flest påkøyrslar i landet. 

Er mørketal

frå 2008 til 2013, 41 påkøyrslar av hjort årleg. Det er dei tala me veit om, men det er mørketal. 

Øi forklarar at det er fleire grunnar til at hortepåkøyrslar ikkje blir meldt i frå om. Mellom anna tunge utenlandske køyretøy, vil kanskje ikkje bli hefta, dei veit ikkje kvar å melde ifrå eller dei vil kanskje ikkje ta kontakt med politiet. Nokre gonger får kanskje ikkje køyretøyet store skader, så ein køyrer vidare. 

– Me veit det blir påkøyrd hjort som ikkje blir meldt i frå om. Ser me blod i vegen, men har ikkje fått melding, veit me at det ikkje har blitt meldt. 

For å få att på bilforsikringa, må du også kunne dokumentere at du har køyrd på hjort. Då må du melde frå til kommunen. 

 

 

Graf utvikling 2005 til 2015.

11/12 forferdeleg år

Siste jaktåret 57 hjort påkøyrd i Lærdal. 

Snitt 41.

 

Kurva går oppove. I 2005/2006 30 påkøyrslar

No 60

Det har dobla seg på ti år. 

 

Kostar samfunnet

Men kor store kostnadar dette har for samfunnet har Øi prøvd å finne tal på. Ifølge Vegdirektoratet kostar det kring 50 000 kroner for kvar hjort som blir køyrd på. 

– Då er det stort sett materielle kostander som er rekna med, som skader på bil, verdi av hjortekjøt og ettersøking. Men med 57 hjort påkøyrd x 50 000 er me oppe i 3 millionar, eit voldsomt høgt tal. Om desse tre millionane i staden kunne vorte brukt til forebyggande tiltak, kunne me ha snudd trenden. Men det er jo ikkje slik verda er, fortel Øi. 

Statens vegvesen har ansvar for trafikktryggleik og skal gjere forebyggande tiltak i trafikken. Samstundes er det kommunen som har forvaltingsansvaret for hjort. Det gjer at kommunen bestemmer kor stor ein bestand skal vera. 

– Me i Lærdal kommune kan ikkje berre la hjortebestanden vekse, og skuve «problemet» med trafikktryggleik over til Statens vegvesen. Det er ein utfordring. 

Samarbeid - skal bli behandla politisk

Kva å gjere med hjortebestanden er politikk og diffust. Har ikkje visst så mykje om tala før no. Spørsmålet er kva å gjere. 

– Med samfunnskosnaden kan ikkje kommunen seier talet på påkøyrslar er akseptabelt. 

– Det er gjort eit stort arbeid for å organisere jaktrettigheitshavere, med andre ord grunneigarar. Dei eig ikkje hjortane, men retten til å jakte på dei. Det er sett ned eit hjorteutval, som representerer grunneigarar, forklarar Øi. 

Då hjort har ulike område om vinter og sommaren, må ein samarbeide og ha ei feles oppfatning om korleis det bør vere. Samarbeidsklimaet har vorte betre og meir tilpassa til å hanskes med situasjonen no. 

Jegerne bestemmer utviklinga over kor mange som skal jaktast på. 

– Grunneigarar har levert søknad til kommunen, som skal handsamast i formannskapet 9. juni. Der skal ein besteme politisk kor mange hjort det skal vera og kva dyr som ein kan jakta på. Der får dei val som dei skal meine noko om. 

– Ønsket er å få ein høgproduktiv vinterbestand av hjort, som ikkje er så stor. Slik at ein kan hauste ei akseptabel mengde med dyr. Å finne ut kor mange dyr som må skytast for å kome dit, er enklare sagt enn hjort, seier Øi- 

Søknaden til kommunen går på å auke talet på felte dyr frå 400 til 500. 

Bestanden auker med 25 prosent kvart år? 

Skyter mykje kalvar og ungdyr, ikkje produksjonsdyr. 

– Eg trur ikkje 100 fleire dyr løyser problemet, men det er eit skrittt i riktig retning. Grunneigarlaget skal forløpande vurdere situasjonen. 

Øi har tru på at det skal vera lettare å møtast rundt tala. Det gjer forvaltinga av hjort meir kunnskapsbeser og målbar. 

– For å klare å ri av stormen må ein forhalde seg til målsetningar, for å finne vegen dit. Dette er ingen akseptert vitskap, men me er no i hang, men me er ikkje gode enno, seier Øy. 

96 -15 vårtal hjort auka med kring 60 prosent. I same periode auka felte dyr med 100 prosent, dvs dobla felling. 

– Ein har ikkje teke ut nok, då veksten har auka meir enn avskytinga. Når ein er klar over dette er det lettare å definere ei målseting. 

Dette har ikkje vore diskutert poltitisk før i Lærdal. 

Våren 2015 var det telt 740 individ. Likevel er det ingen som nøyaktig kan seie kor mange hjort det er i Lærdal, sjølv om det er høge tal. Øi peiker også på at trenden er meir av interesse for samfunnet. 

Han er glad for at det no har kome på plass eit samarbeid mellom grunneigarar, politikarar og , for å diskutere målsetningar og faktiske tal. Det har ikkje vore på plass før. Øi gler seg til forsettinga og å jobbe vidare med målbare ting. 

Til toppen