KOMMUNEVAL: Førstekandidat for Lærdal Senterparti Jan Geir Solheim. Foto: Ina Eirin Eliassen
KOMMUNEVAL: Førstekandidat for Lærdal Senterparti Jan Geir Solheim. Foto: Ina Eirin Eliassen

Lærdal Senterparti om eigen politikk

Bli betre kjend med Lærdal Senterparti og kva førstekandidat Jan Geir Solheim (50) meiner er viktig for dei fire neste åra. 

Alle dei fem partia som stiller liste i Lærdal har fått sjansen til å fortelja kva dei meiner er viktigast inn mot valet. Det er ordførarkandidaten i kvart av partia som har svara på spørsmåla. 

 

– Kva er den største utfordringa i Lærdal dei neste fire åra. 

Det blir å utnytte potensialet vårt, og få til både folkevekst og næringsvekst. Me er for få menneske, det må me vera klare på. For å bli fleire handlar det om å vera attraktive, ha nok hus og laga nye arbeidsplassar. Det må henge saman. Det er ikkje slik at ein må gjere ein ting, så løyser det seg. For å få vekst handlar det om å tore å ta nokre val. No har me ein historisk sjanse. Utfordinga er nok å vera den gode tilretteleggaren.

Me må vera så tøffe at me seier her skal me drive næringsutvikling og her kan me bygge høgare og tettare. Me må nytte potensialet til Håbakken, det er kanskje det området der det verkeleg kan skje mykje i Lærdal. Då må ein også tore å ta diskusjonen om kva me skal ha på Lærdalsøyri, kor mykje areal på Håbakken me skal bruke på industri og korleis skal me fylle opp. 

Lærdal har ein flat folketalsutvikling og har hatt det alt for lenge. Det er fordi me ikkje har gjort noko nytt, noko som har gjort oss stabile. Det kan me ikkje fortsette med. Noreg skal vekse meir enn nokon gong, me skal bli ein million fleire innan 2020. Då må me prøve å ta vår del og prosentvis kanskje ein større del enn andre. Det er tøft å få til for ein liten kommune, difor må me tore å ta imot flyktningar, gjera oss attraktive så folk flyttar heim og slik at me får nytilflytting og nyetablering. 

– Kva er dei viktigaste grepa for å betre økonomien i kommunen?

Det viktigaste grepet for Lærdal kommune er å justere ned drifta til eit nivå me kan leva med. Me har levd og me driv for dyrt innan dei fleste område i kommunen, noko det ikkje vore tid til å sjå på før no. Den jobben har me starta med, eg tykkjer me har komen langt, men me må få enda meir effektiv drift. Det er der me skal hente alt, slik eg ser det. Me treng mellom 10 og 20 millioner i året. Det klarer me gjennom å effektivisere drifta. Mange kommunar med mindre pengar enn oss som driv godt, utan at det går ut over tilbodet. Det er ikkje slik at sjølv om me har mykje pengar kan tillate oss å drive dyrt. Det er dumt og uklokt. Desse pengane kan me nytte til noko anna. 

Den eine måten me jobber med dette er til dømes innan pleie og omsorg, der har me hatt ein aldersheim heilt til no. Det er ikkje mange aldersheimar att i landet og eg er ikkje akkurat stolt over at me har hatt aldersheim heilt inn i 2015. Me har skusla bort sjansen før og utsett for lenge å gjere om til omsorgsbustader og å tilpasse oss det nye systemet, noko som vil gi eit betre tilbod til dei eldre. No har me bestemt at aldersheimen skal leggast ned og at me bygger om til omsorgsbustader. Det vil få positive utslag for driftsøkonomien til kommunen, då kommunar som alt har gjort denne omlegginga driv meir effektivt innan pleie og omsorg. 

– Kva vil Senterpartiet gjennomføra av investeringar?

Eg er glad for at me er i gang med nytt vassverk og reinseanlegg, sjølv om dette er sjølvkostinvesteringar. 

Kva av investeringar vidare må me ta eit val på, me har ikkje heilt bestemt oss. Men me må gjera eit betydeleg løft for svømmebassenga våre på Borgund og Lærdalsøyri. Det er heldigvis ikkje så dyrt som me først trudde. Difor er me positive til å bygge om og gjere dei svømmebassenga me har i topp stand. Så ønsker me å sjå på Ljøsne skule, me ser potensialet, det er eit godt klima der og plass til fleire hus. Det er ikkje slik at alle vil flytte til Lærdalsøyri, Ljøsne er også attraktivt. 

– Kva alternativ til skulestruktur vil Senterpartiet jobbe for?

Det blir tre skuler eller nærmiljøskuleanlegg med oss. Me må vera fleksible på korleis me riggar det til, men det skal vera minimum 1. til 4. klasse over alt, og eg ønskjer barnetrinn på Ljøsne og Borgund slik som i dag, og at ungdomskulen er på Lærdalsøyri. Det valet har me teke, for å vera attraktive å flytte til. Gode nærmiljø er den viktigaste saken Senterpartiet kan gå for. 

Sjølv om det er få elevar på to skuler, er det mange plassar i Noreg der ein driv skuler med under ti elevar. Me er ikkje der. I grender meir enn i sentrum, går ting i bølgedaler. No er me nede i ein bølgedal på Borgund, og Ljøsne litt. Ljøsne har faktisk hatt betre utvikling på barnetalet enn Lærdalsøyri, så me må ikkje overdramatisere. Så veit me at då me har ein del gardsbruk, og det er ein syklus på tilflytting og tilbakeflytting, så eg trur det kjem ein topp i neste periode der me ser ei auke i tilflyttinga og barntal både på  Borgund og Ljøsne slik eg ser det no.

– Korleis vil Senterpartiet syte for ei levande bygd også om vinteren?

Der ser eg eit potensiale til å bli betre. Me lever veldig om sommaren, og det er meir stille om vinteren. Eg personleg likar vinteren og eg veit mange som gjer det, då me har kort veg til vintertilbod. Eg flytta hit sjølv som 19-åring, og har aldri kjent på at det er for lite å gjere på vinteren. Likevel synest eg reiselivet vårt kunne tenkt meir heilårleg. Og at me gjennom arbeidet me gjer, må me tenke på å vera meir opne om vinteren. At ein stenger fordi det er lite folk, gir ein negativ spiral, istaden for å opne meir å få den omvende spiralen. Likevel er me for lite folk som bur her heile året, så folkevekst er nøkkelen til mykje. 

Me skal ha eit tilbod på Borgund, Ljøsne og i sentrum. Så er det viktig å ta vare på grender utan tilbod òg, men det gjerast med gode transportmoglegheiter. Det er mange som trur me kan redde kommuneøkonomien ved å kutte ein skule, men då redder me ikkje utviklinga i den grenda det gjeld. Det syner plassar der det er gjort. Ofte blir kjensler brukt i skuledebattar, men det handlar òg om samfunnsutvikling. 

– Korleis skal ein få plassen til å blir meir attraktiv å slå seg ned på og bli verande?

Eg ser ei endring berre på dei siste fire åra. Gjennom karrieremesser ser me no at unge vil heim til Sogn. Eg trur det handlar om gode og trygge oppvekstvilkår. Dei fleste som har vekse opp i Lærdal og i Sogn trur eg har gode minner frå sin barndom, noko dei vil gi vidare til sine ungar. Det klarer me. Me har flotte skular og idrettsanlegg, det er også trygt og godt her. Men då kan me ikkje legga ned tilboda og gjera oss mindre attraktive. 

Det er viktige dei frivillige laga får behalde sine ressurar og at me ikkje legg ned nokre av dei kommunale ordingane og tiltaka. Me må vera litt spesielle, me må vera litt ekstra snille. Det må vera gratis å bruke idrettsanlegga våre, idrettslaget og dugnadsånden må dyrkast vidare. Dugnadsånden var bra før òg, men no trur eg me no slår alle rekordar. Nokre seier den er borte, men eg trur aldri den har vore større i tal timar som blir lagt ned. Eg trur ikkje nødvendigvis det var betre før, sjølv om ein snakkar slik. Eg tek av meg hatten for folk som verkeleg står på. Me blir jo aldri best på framoverlente kafear, men me må heller ikkje stenge. Me må vera ute etter dei folka som vil ha det gode liv, for det har me, sjølv om det er meir stille om vinteren. 

– Kva tiltak ser de som viktige for at folk skal trivast i bygda?

Me må vera gode, det er ingen tvil om kva eg ser på som yndlingstilflyttarane til kommunen. Det er eit ungt par med ungar. Dei må gjerne få mange ungar, men det må vera godt for dei i Lærdal elles kjem ikkje foreldra. Den kommunen som satsar på gode oppvekstvilkår for barn, dei veks. Det er dei me ønskjer hit. Me må tore å seie det. 

–Korleis vil de bidra til å rekruttere kompetanse til kommunen?

Det er å vera den gode ambassadøren for egen kommunen, noko eg føler Senterpartiet verkeleg har bidrege med i denne perioden. Omdømmebygging, det å snakke opp og vera den gode kommunen å koma til, det har me fokus på og me brukar tid på å bygge omdømme. Eg veit det hjelper på rekruttering. Me i Senterpartiet er sosiale, er på karrieremesser og snakkar fram kommunen i alle samanhengar. Eg veit kor viktig det er. Det er lite som blir skapt om ordføraren berre skal sitta på kontoret. Det har eg ingen tru på, det er det andre som skal driva med. 

– Kva vil ditt parti gjere for å sikre vekst og arbeidsplassar innan næringsliv og turisme?

Næringslivet er prega av små bedrifter, så blir det eit spørsmål i neste periode om me skal tore å satsa på store arbeidsplassar og utvikle alt det potensiale som ligg på Håbakken. Med store arbeidsplassar meiner eg kring 100 arbeidstakarar. Det må me sjå om me kan klare. Det er ingen tvil om at fokuset og potensialet på Håbakken ligg der. Då må me tore politisk. Det er alltid skummelt, men gevinsten er større om me tør. Å skape ein arbeidsplass her og ein der, då blir det som det har vore i Lærdal og det gjer ikkje mykje med folketalet. Me må bryte med det ein har gjort før og me vil bli utfordra på å tore. Me vil også bli utfordra på dyrka mark, høgde, tettleik, dei diskusjonane må me ta. Eg er klar.

– Korleis vil de sikre gode kår innanfor landbruket?

Me dyrker Lærdal Grønt miljøet, det er det viktigaste landbruksmiljøet me har i Lærdal fordi det samlar så mange bønder. Lærdal Grønt er av dei fremste i landet på å skape god og stor økonomi ut av nye produksjon og ut av tuning av produksjonen. Det er også viktig å ta vare husdyrmiljøet me har. Det begynner å bli kritisk for mjølkeproduksjon, men etter satsinga på mjølk, beheld me nok produksjonen. Me ser no ei auke i geit, sjølv om det er lite. I tillegg er sau ei veldig viktig næring i Lærdal, der me håpar at gjennom prosjektet sau og utmark å legge tilrette slik at det blir bygd nye og effektive sauefjøs, slik at bøndene kan ta seg jobb utanfor garden, om dei ønskjer det. 

Sau er ei hjelp og nytte slik at det ikkje vekst att. Dei fleste som startar med frukt og grønt, gløymer utmarka si slik at det veks att utanfor gjerdet. Sambruket mellom grønt- og husdyrprodusentane må bli enda betre, det har me ikkje heilt fått til. Me er dei beste i Noreg på sau, både avl og kjøt, og dei beste i landet på frukt og bær. Det er nødd å gå bra. Så synest eg at både passeleg del av næringsfondet blir brukt og at me er gode på å utvikle landbruket, så her er det ikkje stagnasjon. Her tenkjer me nytt heile tida, og kommunen er ein god tilretteleggar. Det skal me halde fram med. 

– Korleis vil Senterpartiet jobbe for barn og unge?

Me skal gi dei trygge og gode oppvekstvilkår nær der dei bur. Det er to grupper som det er vanskeleg for meg å bestemme over. Det er dei som er for unge til å ha stemmerett, så er det dei eldste eldre som ikkje har eit talerøyr. Kvifor skal me bestemme at dei skal sitta timesvis i buss. Me må legge til rette for trygg god oppvekst i nærmiljøet, me er ein lang dal som har gitt seg sjølv, slik at strukturen må vera som den er i dag. 

– Kva vil de gjere for eldre og menneske med spesielle behov?

Me er oppteken av å bygge om til sjukeheim og omsorgssbustader, det er eit av dei store investeringstiltaka og viktigaste grepa me skal gjera. Det skal bli eit flott og nybygd. Me har alt starta og eg har trua på at det står ferdig om kring to år. I det ligg det å kutte aldersheimen, for å få ein meir moderne eldreomsorg, som blir betre for dei eldre. 

32 prosent av dei over 80 år er inne på alders- og sjukeheim i Lærdal, det er høgt. Det er lovfesta at det skal vera 18 prosent eller meir. Det blir færre som skal bu på sjukeheim i Lærdal. Du skal få hjelp heime av heimetenesta, så lenge det er forsvarleg. Så skal du inn i omsorgsbustad så lenge du klarer det. Til slutt skal du på sjukeheim når det er behov for det. Men det skal ikkje vera slik at sjølv om du har nådd 80 år så skal du inn på ein sjukeheim. Det handlar om respekt for dei over 80 år. Eg vil at folk skal få bu heime så lenge som råd, og gjera tilpassingar for å få det til. Det vil eg sjølv, og det vil eg for foreldra og besteforeldra mine. Det skal ikkje vera så lett å koma inn på ein sjukeheim før ein treng det. 

Så har Sp lyst å sjå på løysinga med bustader med heildøgnsbemanning knytt til sjukeheimen, og me er nødd å sjå til at alle omsorgsarbeidarane jobbar meir i lag. Då må me gjere noko med måten det er organisert på og med bygningsmassen, slik at ikkje sjukepleiarane på sjukeheimen har eitt rom, medan heimetenesten har eit anna. Dette må me få til å virke i lag, dei må få betre fasilitetar og samhandle meir.

– Ein har vedteke ein plan for å oppgradere og satsa på gamle Lærdalsøyri. Korleis vil Senterpartiet jobbe for det? 

Ja, det har stoppa opp, sjølv om det alt går prosjekt som og omhandlar gamle Øyri, som må takast inn i ein samanheng. Eg går aldri med på at gamle Øyri blir eit museum. Det er det ikkje, det er ein del av sentrum som er er unikt, men det må bu folk i husa og det må vera liv. Dette må me ta tak i på den måten at om folk ønskjer å bygge om, må det bli lova å gjera det, men på ein måte som ikkje øydelegg særpreget. Det må vera slik at folk skal kunne bu der, den frustrasjonen ønskjer eg ein slutt på. Det er ein balansegang me må finne og som me gjer no.

Det er ingen som har fått til god utvikling på gamle Øyri, så me må tore å tenkje nytt der også. Det handlar om korleis me bygger på eller om. Gamle Øyri er viktig, det er ikkje berre ein kulisse. Her har me ikkje rekt å ha nok fokus, men det trur eg hadde skjedd uansett kven som hadde vore ordførar. Det har rett og slett ikkje vore tid då det har skjedd litt for mykje anna. 

– Lærdal hadde ein gong slagordet «Den grøne kommunen». Korleis vil de jobbe for grøne og miljøvennlege løysingar?

Me likar slagordet. Likevel trur eg slagord er litt overdrive, alle kommunar har dei og dei fleste kan brukast om alle. «Den grøne kommunen» er greitt og godt, men om me skulle hatt ein visjon må den vera hårete og veldig god. Me er kjent for å vera ein frodig kommune, me er naturens drivhus uten tak over. Men det betyr også grøne løysingar, det er difor Håbakken er så spennande. Der kan me legga til rette for grøne løysingar og mange ting som betyr noko for samfunnet, mellom anna for transporten som passerer innom der. 

– Lærdal har sagt ja til busetting av flyktningar. Kva vil Senterpartiet gjere for å syte for integrering og busetting i kommunen?

Me ser no at me ikkje klarar å busette så mange, då me har for få ledige hus. Til no har me berre busett på Lærdaløyri, det har med transportløysingar og norskopplæring å gjere. Me kan heller ikkje busette i heile kommunen om ein må bruke halve dagen på å reise til og frå språkopplæring i Sogndal. Me treng norskopplæring her i Lærdal både for tilflytte arbeidstakarar og for flyktningar. Det må me klare å få på plass. Språk er viktig og når dei har lært seg norsk er dei ein ressurs. Så må me løyse transporten, slik at ein kan busette seg i heile kommunen. Me må ha flyktningar overalt. 

Me har òg mange utanlandske tilflyttarar, noko som er positivt for bygda. Eg trur det er 24 nasjonalitetar me har i kommunen, det tykkjer eg er imponerende og at me taklar godt, det gjeld både i oppvekst og i helse- og sosialsektoren. Det er ikkje knytt konflikter til det. Så blir det nokre utfordringar no med mange flyktningar på kort tid, men det må me tole. Eg har jo utfordra administrasjonen på å ta imot 88 flyktningar, det står eg ved. Eg meiner det er vår tur til å stille opp. Me har ressursar til det. 

– Kva tankar har du om at du kan vera den siste ordføraren i Lærdal?

Det er ikkje noko eg har lyst å ha på meg, likevel har eg veldig lyst å bli ordførar. Mitt standpunkt til kommunereform er at me må ville det sjølve. Eg er usikker på om folk i Lærdal vil det og eg trur eigentleg ikkje det. Det handlar om mange ting og er heilt avhengig av at me driv godt og det er vesentleg at me får vekst i folketalet. Eg trur ingen skal kome å fortelje oss her i Lærdal at me må slå oss saman med nokon, me må ville det. 

– Så kva alternativ til kommunesamanslåing passar Lærdal best og kva vil Senterpartiet jobba for?

Lærdal åleine er det som ligg meg nærast. Om me skal bli noko meir, må det bli større enn Lærdal og Årdal, sidan Aurland seier dei ikkje vil vera med. Det er vanskeleg å seie, men om me skal slå oss i lag med nokon må det ikkje bli så lite at det likevel er for lite. Det kan ikkje vera under 10.000 menneske i ein eventuell ny kommune, om ein først skal gjere noko så drastisk som kommunereform, det er problemet. Alternativet med dei tre kommunane Lærdal, Årdal og Aurland, gjer at me ikkje blir store nok. Det er folketal og kjøtvekta som avgjer i denne reformen, ikkje arealet, då må det blir større enn dei tre kommunane om eg skal vera med å vurdere det. 

– Korleis stiller Senterpartiet seg til bindande folkerøysting?

Det er fleire årsaker til at me vil at den skal vera rådgjevande, ikkje bindande. Eg er også usikker på om ei eit direkte val med bindande folkerøysting er lov. Det må me sjekke. Det var eit forslag i kommunen som vart nedstemt med knappast mogleg fleirtal. Grunnen til at eg er imot det er at me har ein politisk sits i ein kommunen som kan vera ujamn. Kva om berre halvparten av innbyggarane røyster, kven er det då som bestemmer framtida? Eg meiner det er fleire vurderingar som må til enn kva fleirtalet i ei slik folkerøysting vil.

Me må få utgreiingar på alternativa, der tenestetilbodet me vil få er det viktigaste. Kjensler og identitet er viktig, men eg er livredd for å miste det gode tilbodet for dei to mest sårbare gruppene våre, ungane og dei innan pleie- og omsorg. Med ei sentralisering eller stor samanslåing er eg redd det blir vanskeleg å kjempe for dei. Eg er også redd for lokaldemokratiet. Det er mange vurderingar, men det er klart at om me skal ha folkerøysting og me får eit 80 prosent fleirtal for eit alternativ, er det innlysande kva eg hadde stemt for. Det var temperatur då me stemte om dette sist, men eg er klar på kvar eg står og kor langt eg er villig til å gå. Eg er ikkje folkevald for moro skuld. 

Til toppen