ROSAR FRIVILLIGE: «Då uvêret braka laust i Jølster, vart bygdefolket si handlekraft og omsorg avgjerande», skriv fylkesordførar Jenny Følling.
ROSAR FRIVILLIGE: «Då uvêret braka laust i Jølster, vart bygdefolket si handlekraft og omsorg avgjerande», skriv fylkesordførar Jenny Følling. (Foto: Sogn og fjordane fylkeskommune)

MEININGAR

Ekstremvêr: – Kven skal rydde opp?

Naturkreftene slo til brått og uventa. Denne gongen var det Jølster og Hyen som vart hardt råka. Folk fekk kjenne ekstremvêrets herjingar på kroppen denne sommardagen i juli.

Vestland: Det er berre to år sidan ekstremvêret ramma Utvik. No skjer det igjen. Mange fekk oppleve kor totalt isolerte ein blir når straumen forsvinn, mobilnettet er ute av drift, vatnet er borte og hovudfartsåra gjennom Sogn og Fjordane er stengt. For nokon handla det om å redde seg sjølv, og for mange andre handla det om å hjelpe dei som var innesperra av rasa.

Les òg: – Nedlegging av lensmannskontora gjer kvardagen meir utrygg og usikker

For dei fleste av oss er kvardagen tilbake og trafikken går igjen på E39, men for nokon vert kvardagen aldri slik den har vore.

Uvêret fekk eit tragisk utfall. Det er ein som er borte, og håpet er å kunne finne han igjen. Varme tankar går til dei etterlatne i ei vanskeleg tid.

Handlekraft og omsorg er avgjerande

Mange frivillige stilte opp, laga mat og ordna med overnatting. Ei ekstra takk til alle som bidrog undervegs, og til dei som framleis bidreg i etterarbeidet.

Den store utfordringa var manglande kommunikasjon. Enkelte område var utan internett, mobilnett og moglegheit til å kommunisere med omverda i to døgn samt fysisk innesperra av rasa, og forhindra frå å varsle familie og vener. Det trengs strengare krav til mobilnett og batterikapasitet, når ingen lenger har fasttelefon.

–Vil få store konsekvensar for oss i framtida

Våtare, villare og varmare klima vil få store konsekvensar for oss framtida. Ein av utfordringane med klimaendringane er at toppane og botnen vert større. Omfanget av skadane blir meir dramatiske, og då må storsamfunnet gjere meir for at innbyggjarane og dei besøkande skal vere trygge.

Den politiske debatten bør i første omgang handle om korleis vi kan greie å rydde opp i dei store øydeleggingane på vegnettet, vassdraga, hus og eigedommar. Vi har enno ikkje oversikt over kostnaden med å reparere fylkesvegane, men erfaringar frå tidlegare hendingar viser at dei blir mykje større enn fylkeskommunen åleine kan greie.

385 millionar i uventa utgifter som følgje av ras

Sidan 2010 har fylkeskommunen fått uventa utgifter på netto 385 millionar kroner som følgje av ras, uvêr og brann. Staten har kompensert berre 50 prosent, men fylkeskommunen har måtte ta nesten 200 millionar på eigen kappe. I tillegg kjem mindre ras som fylket må dekke fullt ut.

Statsråd på besøk

Det er ein handfull fylke i landet som har fått dei store kostnadene med ekstremvêret. Dette reduserer evna vår til førebygging og vedlikehald av vegane. Slik kan det ikkje fortsette. Eg vil ta opp med Statsråd John Georg Dale at det må etablerast ei naturskadeordning for fylkesvegnettet. Eit slikt naturskadefond har fylkespolitikarane jobba for lenge, og saka har vore løfta til transport- og kommunikasjonskomiteen i Stortinget utan at noko har skjedd, foreløpig.

Treng fire milliardar til flaum- og skredsikring

Det andre som er viktig for oppryddingsarbeidet er at NVE får auka økonomiske rammer slik at dei kan reparere, forebygge og plastre elveløp som må sikrast. NVE har kartlagt at det trengs fire milliardar kroner til flaum- og skredsikring. Det reelle behovet er sannsynlegvis enda større. Klimaendringane gjev auka sikringsbehov. Elveløp som går over sine bredder og utløyser ras fører til store øydeleggingar på vegane våre. Vi som bur i eit fylke som gong på gong har vore hardt ramma av naturhendingar veit at forbygging av vassdrag er avgjerande når ekstremvêret slår til. Vi treng både ressursar og kunnskap om korleis vi skal tilpasse oss det nye klima.

Til toppen