VIL ENDRA REGLANE FOR FESTEAVGIFT: Kritikarane av det nye forslaget frå Justisdepartementet kallar det heile ei milliardoverføring frå tomtefestarar til grunneigarar. Pressefoto: Justisdepartementet.
VIL ENDRA REGLANE FOR FESTEAVGIFT: Kritikarane av det nye forslaget frå Justisdepartementet kallar det heile ei milliardoverføring frå tomtefestarar til grunneigarar. Pressefoto: Justisdepartementet.

Sterke reaksjonar på nye forslag for festeavgift

I praksis ei milliardoverføring fra tomtefestarar til grunneigarar, meiner kritikerane om regjeringas forslag til nye reglar for festeavgift.

  • Endret

– Me trudde faktisk ikkje det gjekk av å gjera det dei har gjort. Dei har totalt overoppfylt Strasbourg-dommen og gått mykje lenger enn dommen sa. Det betyr at dei eigentleg spring litt etter grunneigarane med festaranes pengar, seier styreleiar Grethe Gjertsen i Tomtefesterforbundet.

Ho understrekar at Noreg i Menneskerettighetsdomstolen i Strasbourg fekk beskjed om å retta opp i ubalansar, men at norske myndigheiter fekk ganske stor fridom når det gjaldt korleis dei skulle gjera det.

– Dette vil eigentleg bli milliardoverføringar frå festarar til grunneigarar, seier ho til NTB.

«Eingongsløft»

Justisdepartementet la fredag fram sine forslag til endringar i tomtefestelova. Bakgrunnen er at Den europeiske menneskerettighetsdomstolen (EMK) i Strasbourg i 2012 slo fast at reglane i tomtefestelova kunne vera i strid med bortfestaranes eigedomsvern.

Domstolen la vekt på at dagens norske festeavgifter er låge og ikkje har nokon samanheng med tomtas marknadsverdi. Resultatet er at mange grunneigarar føler seg forfordelt.

No føresler regjeringa at bortfestaren ved forlenging av festeavtalen kan krevja regulering av festeavgifta ved eit «eingongsløft». Den regulerte festeavgifta skal utgjera 2,5 prosent av råtomtverdien, oppad begrensa til 11.378 kroner. Dette «taket» skal gjelda for kvart dekar tomt, eller per tomt dersom tomta er mindre enn eitt dekar.

Festarens rett til å krevja avtalen forlenga ved festetidas utlaup skal framleis gjelda. Vel festaren å innløysa festetomta når festetiden er ute, vert summen sett til 25 gonger den festeavgifta bortfestaren kan krevja etter lovforslaget (2,5 prosent av råtomtverdien oppad begrensa til det nemnte maksbeløpet).

Vil ha høyring

Norske Boligbyggelags Landsforbund (NBBL), Norges Huseierforbund og Norges Hytteforbund er med i den såkalla tomtefestaralliansen, som representerer 900.000 medlem. NBBLs avdelingsdirektør Henning Lauridsen er svært kritisk til regelendringane.

– Dersom forslaget frå Justisdepartementet blir vedteke av Stortinget, vil det truleg innebere at milliardverdiar blir overført frå vanlege hus-, bustad- og hytteeigarar til bortfestarar. Konsekvensen blir at mange får mykje høgare buutgifter, seier han.

Gjertsen i Tomtefesterforbundet set no si lit til at regjeringas samarbeidsparti Venstre og KrF stoggar forslaget og håpar på ei høyring i Stortingets justiskomité om saka.

Ho viser til at det finst 300.000 festekontraktar i Noreg, og at bortimot éin million nordmenn blir berørt av endringane.

– Betre balanse

Regjeringas forslag er derimot i tråd med ønska til Norsk Skogeierforbund, som viser til at grunneigaranes posisjon blir betre samanlikna med dagens reglar.

– Me er nøgde med at forslaget skapar meir likevekt mellom festar og utleigar, seier styreleiar Olav A. Veum til NTB.

Han viser til at nettopp dette var utgangspunktet for EMK-dommen.

Veum peikar på at skogeigarane i utgangspunktet ikkje ønska noko øvre grense for kor høgt festeavgifta kunne settast, men seier det er viktig at regjeringa har landa på eingongsløft-modellen.

– Mange grunneigarar har nok hatt forventningar om lovendringar som ville gitt dei endå større spelerom for å auka festeavgifta, seier han. (©NTB)

Til toppen